Türkiye'deki En İyi PR Ajansları

Bir PR ajansı ya da halkla ilişkiler ajansı arıyorsanız, aslında iki ayrı kararın eşiğindesiniz: itibarınızı kim konuşacak ve bu iş hangi kapsamda yürüyecek. Aşağıda PR'ın reklamla nerede ayrıştığını, hangi durumlarda ajansa gerçekten ihtiyaç duyulduğunu, teklifte hangi maddelerin yazılı olması gerektiğini ve iş bittikten sonra sonucun neye bakarak okunacağını bulacaksınız.

PR Ajansı Nedir, Reklamdan Farkı Nerede?

PR ajansı, markanın kamuoyu önündeki itibarını yönetir. Aracı gazeteci, editör, sektör yayını, analist ve kimi zaman topluluk liderleridir. Bu işin belirleyici özelliği şudur: yayın kararını siz vermezsiniz. Basın bülteniniz haber değeri taşımıyorsa yayınlanmaz; para ödeyerek yerinizi satın alamazsınız. Halkla ilişkiler ajansları da, PR şirketleri de aynı işin farklı adlarıdır.

Reklamda ise tam tersi geçerli: alanı satın alırsınız, mesajı istediğiniz gibi kurar ve istediğiniz kadar tekrar edersiniz. Kampanya ve mecra tarafı için reklam ajansları listesine, yalnızca fikir ve tasarım üretimi için kreatif ajanslar listesine bakmak daha isabetli olur. Bu ayrımın pratikteki karşılığı, bir markanın haberinin ekonomi sayfasında çıkmasıyla aynı sayfada reklam kuşağında görünmesi arasındaki güven farkıdır.

PR Ajansına Hangi Durumlarda İhtiyaç Duyulur?

PR sürekli çalışan bir musluk değil, tetikleyiciye bağlı bir iştir. Ortada anlatılacak bir gelişme yoksa en iyi ajans bile boşa kürek çeker. Teklif toplamadan önce elinizde şu tetikleyicilerden biri var mı diye bakın.

• Yatırım, birleşme ya da satın alma: finansal basının ilgilendiği tek somut haber türü budur ve zamanlaması serttir.
• Yeni ürün ya da pazar girişi: özellikle sektör yayınları için anlatılabilir bir yenilik varsa.
• Kriz ya da olumsuz haber: ürün geri çağırma, veri sızıntısı, iş kazası, sosyal medyada büyüyen şikâyet.
• Kurumsal itibarın satışa girdiği anlar: kamu ihalesi, büyük kurumsal müşteri, franchise ya da bayi arayışı.
• İşveren markası: nitelikli işe alımda adaylar sizi ararken ne bulduğu doğrudan başvuru sayısını etkiler.
• Kurucunun görünürlüğü: uzman kimliğiyle yorum veren bir kurucu, satış konuşmalarını kısaltır.

Bu listeden hiçbiri size uymuyorsa, bütçeyi önce talep yaratan kanallara ayırmak daha hızlı sonuç verir. Marka tarafındaki temelin eksik olduğunu düşünüyorsanız marka bilinirliği ve marka iletişimi yazılarımız çerçeveyi kuruyor.

PR Ajansının Kapsamına Neler Girer?

Teklifler kapsam tanımı olmadan geldiğinde hepsi birbirine benziyor. Aşağıdaki kalemlerden hangilerinin sizin işinizde olacağını önceden işaretleyin; ajanslar bu satırlar üzerinden fiyat verdiğinde teklifler karşılaştırılabilir hale gelir.

• Medya ilişkileri: gazeteci ve editör ağının kurulması, hikâyenin doğru muhabire doğru zamanda taşınması.
• Basın bülteni ve dağıtım: metnin yazımı, görsel setin hazırlanması, hangi listeye gönderileceğinin kararı.
• Sözcü hazırlığı: kurucunun ya da yöneticinin röportaja hazırlanması, zor sorular üzerinde prova.
• Kurumsal iletişim: kurum içi duyurular, yatırımcı iletişimi, sürdürülebilirlik ve sosyal sorumluluk anlatısı.
• Etkinlik ve lansman: basın toplantısı, tanıtım günü, sektör buluşması. Bu iş daha çok üretim gerektirir ve çoğu zaman etkinlik ajansları ile birlikte yürür.
• Dijital PR: çevrim içi yayınlar, bültenler, podcast ve içerik iş birlikleri. Ayrı bir uzmanlık olarak dijital PR ajansları başlığı altında toplanır.
• İzleme ve raporlama: markanızın geçtiği yayınların takibi, tonun ölçülmesi, dönemsel özet.

Metin tarafını içeride üstlenecekseniz basın bülteni yazımı rehberi ile bülten türleri yazısı başlangıç için yeterli. Kurumsal tarafın çerçevesi için kurumsal iletişim yazımıza bakabilirsiniz.

Kriz İletişimi Neden Ayrı Bir İştir?

Kriz iletişimi, olağan PR kapsamının içinde sanılıp sözleşmeye yazılmayan en pahalı kalemdir. Olağan dönemde iş, hikâye üretip yayına taşımaktır; krizde iş, saatler içinde karar vermek ve yanlış cümlenin bedelini ödememektir. Bu ikisi aynı ekibe emanet edilebilir ama aynı anlaşmaya sığmaz.

• Erişilebilirlik: mesai dışında kim, hangi kanaldan, ne kadar sürede yanıt verecek. Bu satır yazılı olmalı.
• Karar yetkisi: açıklamayı kim onaylayacak, onay zinciri kaç kişiden geçecek.
• Hazırlık: muhtemel senaryolar ve hazır açıklama taslakları kriz çıkmadan önce yazılır.
• Ücretlendirme: kriz müdahalesi aylık ücrete dahil mi, ayrı mı faturalanıyor.
• Sessizlik kararı: her krizde açıklama yapmak doğru değildir. Ajansınızın "şimdi konuşmayalım" diyebilmesi gerekir.

PR Bütçesini Belirleyen Kalemler

PR teklifleri arasındaki farkın çoğu, ajansın ne kadar süreyle ve kaç kişiyle sizin işinizde olacağından geliyor. Rakamları konuşmadan önce şu değişkenlere bakın.

Bir uyarı: ücretli yayın satın alma ile PR aynı kalem değildir. Advertorial ve sponsorlu içerik meşru araçlardır ama bunlar mecra satın almadır; teklifte ayrı satırda görünmeli ve organik haber başarısı gibi raporlanmamalıdır.

Konumlarına Göre PR Ajansları

PR'da yakınlık, ajansın ofisinden çok ilişki ağının nerede olduğuyla ilgili. Ulusal basının merkezi ve çoğu yayının editör masası İstanbul'da; kamu ve düzenleyici kurum iletişimi ağırlıklı olarak Ankara'da yürüyor; yerel gazete, bölgesel televizyon ve şehir etkinlikleri için o şehirde yıllardır çalışan bir ekibin telefon defteri dışarıdan gelen kimsenin yerini tutmuyor. Aşağıdaki şehir listelerini, işiniz hangi basın çevresine dokunuyorsa oradan başlayarak kullanın.

Hangi Şehirde Arıyorsunuz?

Her şehrin PR ajansları listesi ayrı tutuluyor; şehrinizdeki ekipleri ve aldıkları işleri görmek için: İstanbul, Ankara, İzmir.

İşinize Yakın Diğer Kategoriler

Aradığınız iş PR ajansları başlığının tam ortasına düşmüyorsa, şu listeler daha isabetli olabilir: dijital PR ajansları, etkinlik ajansları.

PR Ajansı Seçerken Sorulacak Sorular

Sunumların büyük kısmı geçmiş işlerin görsel dökümünden ibaret. Ayrımı şu sorular yapıyor.

• Bu işi kim yürütecek? Toplantıya gelen kıdemli isim mi, yoksa günlük işi devralacak ekip mi. İsimleri ve ayrılan süreyi sorun.
• Bizim sektörümüzde hangi gazetecilerle çalıştınız? Genel bir liste değil, son dönemde çıkan somut yayın örnekleri isteyin.
• Bize benzeyen bir markada ne olmadı? Başarısız bir örneği dürüstçe anlatabilen ajans, süreci gerçekten yönetmiş demektir.
• Rakiplerimizle çalışıyor musunuz? Çıkar çatışması ve bilgi güvenliği için bu sorunun cevabı yazılı olmalı.
• Hangi yayınlar ücretli, hangileri organik? Raporda bu ayrımı yapmayan ajans sonucu şişirir.
• Anlaşma biterse ne devrolur? Medya listesi, hazırlanan metinler ve görsel arşiv sizde kalmalı.

Adaylara göndereceğiniz metni hazırlarken brief hazırlama yazımızdaki şablon işinizi kolaylaştırır. Aynı metni herkese göndermek, gelen teklifler arasındaki farkın kapsamdan mı yoksa yaklaşımdan mı geldiğini görünür kılar.

Kötü PR Teklifinin Sinyalleri

PR Çalışması Nasıl İlerler?

Sağlam bir ajans, ilk ay ne olacağını ve ne olmayacağını baştan söyler. Aşağıdaki sıra, aylık danışmanlık modelinin tipik akışıdır.

PR'ın Karşılığı Nasıl Ölçülür?

PR'da dürüst olmak gerekiyor: tek bir habere doğrudan satış atfetmek çoğu işte mümkün değil. Bu, ölçülemez demek değil; ölçünün başka yerde durduğu anlamına geliyor. Yayın sayısını tek gösterge yapmak en yaygın hata, çünkü adı duyulmamış yüz sitede çıkan aynı metin, hedef kitlenizin okuduğu tek bir sektör yayınının yerini tutmaz.

• Yayının niteliği: mecranın gerçekten sizin alıcınız tarafından okunup okunmadığı. Adet değil, isabet.
• Mesaj tutarlılığı: çıkan haberde sizin kurduğunuz cümlelerin ne kadarının korunduğu.
• Marka araması: kampanya dönemlerinde markanızın adının arandığı hacmin kıpırdaması.
• Yönlendirilen trafik: yayınlardan sitenize gelen ziyaret ve bu ziyaretin ne yaptığı.
• Satış konuşmalarındaki etki: müşteri adaylarının görüşmede "sizi şurada okudum" demeye başlaması en somut sinyaldir.

PR Ajansları Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

PR ne demek, açılımı nedir?

PR, İngilizce "public relations" ifadesinin kısaltması; Türkçede halkla ilişkiler deniyor. Kurumun kamuoyu, basın, çalışanlar ve yatırımcılarla kurduğu ilişkinin planlı biçimde yönetilmesini kapsıyor. Kavramın geniş anlatımı için PR nedir, nasıl yapılır rehberimize bakabilirsiniz.

PR ajansı ne iş yapar?

Markanın anlatacak bir şeyi olduğunda onu haber değeri taşıyan bir hikâyeye çevirir, doğru gazeteciye ulaştırır ve çıkan yayınları takip eder. Kriz anında ise açıklamanın ne zaman, hangi tonla ve kim tarafından yapılacağına karar verir.

PR ekibinde kimler bulunur?

Tipik bir ekipte müşteri ilişkilerini yürüten bir yönetici, medya ilişkilerini kuran bir uzman, metin yazarı ve raporlamayı üstlenen bir analist bulunur. Küçük ajanslarda bu roller birleşir; teklifte hangi rolün kaç saat ayıracağını sormak kapsamı anlamanın en hızlı yolu.

Türkiye'nin en iyi PR ajansları hangileridir?

Her iş için geçerli tek bir sıralama yok; teknoloji basınında güçlü bir ekip perakende tarafında zayıf kalabiliyor. Bu yüzden sabit bir liste yayınlamak yerine, aradığınız kapsama uyan ajansları listeliyor ve aynı brief üzerinden teklif toplamanızı sağlıyoruz. Doğru soru "en iyisi kim" değil, "benim sektörümde kimin ağı var".

PR ile dijital PR arasındaki fark nedir?

Kapsam aynı, kanal farklı. Dijital PR çevrim içi yayınlar, bültenler, podcast ve içerik iş birlikleri üzerinden yürür ve sonucu genellikle daha hızlı ölçülür. Sosyal medya ile ilişkisini sosyal medya ve PR ilişkisi yazımızda anlattık.

Sonuç almak ne kadar sürer?

Elinizde hazır bir gelişme varsa ilk yayınlar kısa sürede gelebilir. Sektörde tanınan bir konuma gelmek ise dönemsel bir iş; ilk çeyrekte ilişki kurulur, etki sonraki dönemlerde birikir. Ajansı ilk aydaki yayın sayısına göre değerlendirmek genellikle yanlış karar verdiriyor.

Teklif almak ücretli mi?

Hayır. İhtiyacınızı bir kez yazıyorsunuz, kriterlerinize uyan halkla ilişkiler ajansları aynı metne dönüyor ve gelen teklifleri karşılaştırıp dilediğinizle anlaşıyorsunuz.